View Sidebar

b’ıst – Zeytinyağı Tarihçesi


Zeytinoloji

Zeytinin anavatanı Anadolu’nun bereketli toprakları…Çok net olmamakla birlikte zeytinin varlığına ilişkin en eski veriler bundan 39 bin yıl öncesine dayanıyor. Ege Denizi’nde bulunan Santorini Adası’nda yapılan arkeolojik incelemelerde zeytin yaprağı fosillerine rastlanmış..Zeytin yetiştiriciliğine ilişkin ise M.Ö 6000 yıllarında başlanıldığına dair Hitit Uygarlığı metinleri bulunuyor. Zeytinin ilk kez kültüre alınışı ve ıslahının Samiler tarafından yapıldığı kabul edilir.

Tarihi gelişimi içinde bir çok efsaneye konu olan zeytin,eskii uygarlıkların yazıtlarında ve kutsal kitaplarda da anılmıştır…Zeytin barışın, refahın ve şöhretin sembolüdür.. Büyük tufan sonrası Nuh Peygamber’e müjdeyi veren güvercinin ağzındaki dalın meyvesidir zeytin..Dostane yarışmalarda barışın simgesi olarak zeytin çelenkleri verilmiştir. Sporda da zeytinyağının önemli yeri vardır. Eski Atina’da, atletler, kaslarını dinç tutmak için vücutlarına zeytinyağı sürerlermiş.Olimpiyatlarda ise kazanan sporculara zeytin çelengi takılır ödül olarak da küp içinde zeytinyağı verilirmiş…Zenginlikleri zeytin yetiştiriciliği ve zeytinyağına bağlı olan Girit Krallıkları, tüm adaya dağılmış olan zeytin ağaçlarının arasında saraylar kurmuşlar… Mısır’da ölüm ayinlerinde hem vücudun yağ ile ovulması hem de zeytin çelenklerinden yapılmış kolyenin takılması gerekiyordu… Takdis edilmiş güzel kokulu merhemler ve yağlar Yunanistan’ da, Yakın Doğu’da, Musevi Filistin’ de ve ilk Hristiyan döneminde Anadolu’da çok önemli yer tutmaktadır. Krallar, rahipler, hastalar, evlenecek çiftler, yeni doğanlar ve ölüler yağlarda takdis edilirdi. Hristiyanlıkta bu konuyla ilgili en önemli örnek Hz. İsa’nın yağlanmasıdır. “İsa” ve “Mesih” kelimeleri “yağlanmış olan” demektir.

Akdeniz Havzası Zeytin Madeni…

Zeytinyağının üretim ve pazarlanmasının ilk olarak Suriye ve Filistin bölgesinde başlandığı düşünülmektedir. İsrail’deki kazılarda çok sayıda zeytinyağı presi bulunmuştur. Zeytinyağı kullanımının Batı Akdeniz’deki yayılması, yağı M.Ö. 1.000 yılın başında Kuzey Afrika ve Güney İspanya’ ya götüren Fenikeliler ve İtalya’ya götüren Yunanlılar sayesinde olmuştur.Zeytinyağı kültüründe Anadolu coğrafyası hep vardır ama ön planda görülen hep Ege’nin karşı yakasıdır.Oysa Helen Medeniyeti’nin sadece Ege’nin karşı yakasını değil, Anadolu coğrafyasını da kapsadığı unutulur.Milet’in , Efes’in Foça’nın,Urla’nın,Assos’un Anadolu’da olduğıu ihmal edilir. İspanya, İtalya ve Yunanistan’ın zeytin yetiştiricileri olarak hakim konuma gelmeleri ise orta çağa rastlamaktadır. Bugün dünya zeytin varlığının % 96’ sı Akdeniz havzasındadır..Ve Türkiye dünya zeytin üretiminin yaklaşık % 10′unu karşılamaktadır…